Klinika dla Małych Zwierząt WąsiatyczBlog

U zwierząt z ograniczoną mobilnością (po zabiegach, po urazach, z chorobami neurologicznymi/ortopedycznymi, u seniorów) ryzyko odleżyn rośnie, ponieważ ciało przez dłuższy czas leżąc, opiera się o podłoże w tych samych punktach. Odleżyna nie powstaje od samego leżenia, tylko w wyniku długotrwałego ucisku na tkanki nad wyniosłościami kostnymi. W tym miejscu ciało jest także gorzej ukrwione, narażone dodatkowo na tarcia i wilgoć. Dobrze przygotowane legowisko jest jednym z najważniejszych elementów profilaktyki i leczenia wspomagającego.

Kto jest najbardziej narażony na odleżyny?

Najczęściej problem dotyczy zwierząt, które:

• nie zmieniają pozycji samodzielnie lub robią to rzadko (porażenia, niedowłady, silny ból),
• są bardzo szczupłe lub mają wyraźny zanik mięśni,
• mają problem z nietrzymaniem moczu/kału lub często brudzą sierść,
• długo odpoczywają na twardym lub nierównym podłożu (podłoga, cienkie posłanie, koc, wykładzina).

Typowe miejsca powstawania zmian to okolice łokci, stawów ramiennych, stawów skokowych, bioder, guzów kulszowych oraz kości miednicy (u psów i kotów zależnie od pozycji, w jakiej najczęściej leżą).

Jak powinno działać „dobre” legowisko przeciwodleżynowe?

Głównym celem idealnego legowiska powinno być połączenie czterech funkcji:

1. odciążenie i rozproszenie nacisku (żeby ciężar ciała nie skupiał się punktowo),
2. zmniejszenie tarcia i ścierania (gdy zwierzę „zsuwa się” lub jest przesuwane po posłaniu),
3. utrzymanie suchości (wilgoć i kontakt z moczem/kałem bardzo przyspieszają uszkodzenie skóry),
4. łatwa higiena.

Jak przygotować legowisko? Rozwiązanie krok po kroku

1) Wybierz właściwą bazę: stabilną i odciążającą
Najczęściej sprawdzają się materace lub posłania o właściwościach odciążających (piankowe). Jednak samo posłanie odciążające nie zastępuje zmiany pozycji, co w profilaktyce odleżyn jest kluczowe, jak i regularne przekładanie zwierzęcia.

Ważne, aby podłoże nie było zbyt głębokie i zapadające się, tak by zwierzę nie musiało walczyć o stabilność oraz żeby oddychanie w danej pozycji nie sprawiało problemu. Legowisko ma „podpierać", a nie „pochłaniać” pupila.

2) Zabezpiecz materac przed zabrudzeniem i wilgocią
Na legowisku połóż chłonny podkład, a na niego DryBed - pupil uniknie dzięki temu leżenia w fekaliach, które wchłoną w podkład.

3) Dodaj warstwę komfortową, bez fałd i zagnieceń
Wcześniej wspomniany DryBed - miękki, przepuszczalny, z możliwością prania.

4) Ustaw legowisko tak, by wspierało mobilność
Posłanie powinno stać tam, gdzie zwierzę czuje się bezpiecznie, ale jednocześnie ma łatwy dostęp do zasobów. W praktyce pomaga:

• ustawienie misek w zasięgu, bez konieczności schylania się „w dół” (zwłaszcza przy bólu szyi/kręgosłupa),
• antypoślizgowe podłoże wokół legowiska (dywaniki, maty), żeby pies/kot mógł pewniej wstać,
• ograniczenie śliskich powierzchni i wysokich progów,
• u kotów: kuweta z niskim wejściem lub stopniowo wprowadzona „łatwiejsza” kuweta, jeśli problemem jest wejście do standardowej.

Higiena i skóra - o czym warto pamiętać?

1. Suchość: wilgoć na skórze (mocz, biegunka, ślina) znacznie zwiększa ryzyko uszkodzeń.
2. Czystość: szybkie usuwanie zabrudzeń i delikatna pielęgnacja okolicy krocza, brzucha i kończyn.
3. Kontrola: regularne oglądanie skóry (zwłaszcza nad kośćmi). Wczesne zmiany są dużo łatwiejsze do opanowania niż głębokie owrzodzenia.

Zgłoś się do lekarza weterynarii, jeśli zauważysz:

• ranę, sączenie, nieprzyjemny zapach,
• szybko narastające zaczerwienienie lub obrzęk,
• silną bolesność przy dotyku,
• gorączkę, apatię, brak apetytu,
• odleżynę w okolicy stawu/kości, gdzie zwierzę stale się opiera mimo posłania.

Odleżyny potrafią się pogłębiać, a zakażona rana wymaga profesjonalnego prowadzenia (oczyszczania, odpowiednich opatrunków, czasem leczenia przeciwbólowego i przeciwbakteryjnego).

W profilaktyce odleżyn u psa i kota z ograniczoną mobilnością liczą się trzy rzeczy: odciążające, stabilne legowisko, utrzymanie suchości i higieny, oraz regularna zmiana pozycji. Najlepsze efekty daje podejście całościowe: oprócz posłania trzeba ocenić przyczynę ograniczeń ruchu i - jeśli to możliwe - poprawiać mobilność w sposób bezpieczny dla pacjenta.